Gemau'r Gymanwlad Cymru

Cymru yn y Gemau

Cystadlodd Cymru yn Gemau'r Gymanwlad am y tro cyntaf yn Hamilton, Canada ym 1930 ac mae'n un o ddim ond chwe cenedl sydd wedi cymryd rhan ym mhob un o'r Gemau ers hynny. Ym 1958, cynhaliwyd Gemau'r Gymanwlad yng Nghymru am y tro cyntaf a'r unig dro hyd yma.

Gemau'r Gymanwlad yw'r unig ddigwyddiad aml-chwaraeon rhyngwladol lle mae Cymru yn cystadlu ar wahân a dyma'r unig gyfle i nifer o athletwyr gynrychioli Cymru.

Ers y Gemau cyntaf, mae Cymru wedi ennill cyfanswm o 270 o fedalau, sy'n cynnwys 57 aur, 86 arian a 127 efydd - sy'n ein rhoi yn y degfed o safle o ran nifer o fedalau. 

Yn Sydney ym 1938 yr enillodd Cymru y medalau aur cyntaf, a'r rheini mewn athletau a bocsio. Y nifer uchaf o fedalau aur a enillwyd gan Gymru oedd 10, a hynny yn Gemau Auckland ym 1990.

Yn y Gemau diwethaf yn Glasgow yr enillodd Cymru'r nifer fwyaf o fedalau - sef 36, a 5 ohonyn nhw'n aur - gan wneud Tîm Cymru 2014 y mwyaf llwyddiannus hyd heddiw.

Ers y Gemau cyntaf ym 1930, mae Tîm Cymru wedi tyfu'n sylweddol; ym 1938 dim ond 22 o athletwyr o Gymru a gymerodd ran, ond yn 2014 cystadlodd 228. 

Dros y blynyddoedd, mae nifer o arwyr chwaraeon Cymru wedi chwifio'r ddraig goch ar bodiwm Gemau'r Gymanwlad, yn cynnwys Lynn Davies, Nicole Cooke, Colin Jackson, Iwan Thomas, David Davies, Berwyn Price, Jamie Baulch, David Roberts, Kelly Morgan, Tanni Grey Thompson a Dai Greene.